Leren bidden
De DfV heeft van het voorbije werkjaar op haar manier een 'Jaar van het
gebed' gemaakt. Er is een bijzondere inspanning gedaan om de lezers van
Dominicaans leven vertrouwd te maken met de eigen dominicaanse wijze van
bidden (zie het thema nummer 'Dominicaans bidden', 2006/2). Daarnaast is,
in de groep van Schilde en die van Genk, werk gemaakt van een analyse en
bespreking van 'Heer leer ons bidden', de brochure van de Belgische bisschoppen.
In het verslag vanuit Schilde wordt gewezen op het verschil tussen bidden
en zich bezinnen. Wie bidt, richt zich tot God in de tweede persoon. In
bezinning spreek je over God in de derde persoon. Bidden is thuiskomen bij
God, staat er verschillende keren te lezen, ook in de twee rapporten vanuit
Genk. Maar waar moet je heen gaan om bij hem thuis te komen? Meester Eckhart schrijft ergens: "Wie God alleen denkt te vinden in de kerk en bij
vrome gebeden, en niet in de schuur of bij het haardvuur, heeft er nog niet
veel van begrepen."
We hunnen beginnen met thuis te komen bij onszelf. Je sluit alle deuren
naar de drukte en het lawaai van je buitenwereld. Dan is het volledig stil
en ben je alleen. Stilte is een andere rode draad in de drie verslagen.
Men zegt dat je kunt leren stilte in jezelf te scheppen door je te laten
helpen door de oosterse meditatievormen. Maar let wel: ze zijn niet meer
dan een hulpmiddel, zoals bv. een springplank die je doet veren om in het
water te duiken.
In de innerlijke stilte kun je tot gebed komen door eerst goed te
luisteren. Denk aan het vers van Guido Gezelle: "Als de ziele luistert,
spreekt het al een taal wat leeft." God kun je misschien niet horen
spreken, maar je gaat beseffen dat hij voor je aanwezig is. Je bent niet
alleen. En ook zonder woorden kun je dan bidden. Een mooi vers in een
gedicht over vriendschap zegt het zo: "Stil zwijgt nu eensklaps der woorden
muziek, maar de verstandhouding is als geluid."
Ook als we in gemeenschap bidden heeft stilte een belangrijke plaats. Het
kan een moment van authentiek gebed zijn voor de deelnemers aan een
vergadering als de voorzitter aan het begin vraagt een minuut stilte in
acht te nemen, bv. om iemand te gedenken die onlangs is gestorven. Ook de
voorganger in een liturgische viering moet momenten van stilte inlassen. Al
te dikwijls is onze liturgie teveel een praatliturgie.
Natuurlijk bidden we ook met woorden. Meestal niet met eigen woorden. De
meeste gebeden die we van buiten kennen zijn in de eerste persoon meervoud
gesteld. Je bidt ze samen met anderen of in hun naam. Woorden en zinnen die
je bidt in de eerste persoon enkelvoud kun je lenen van anderen. Je vindt
ze in gebedenboeken. Gebedenboeken zijn kostbare leermiddelen. Misschien
vergeten we te gemakkelijk dat we in leer kunnen gaan bij de grote bijbelse
bidders. De bijbel is ook een rijke schatkamer van gebeden. We moeten ze
leren ontdekken. Maar de vraag is: als je ècht wil bidden, moet je het dan
niet met eigen woorden doen? Eigen woorden vindt je vanzelf, zeggen
sommigen. Luister in je innerlijke stilte in Gods aanwezigheid naar je
diepste verlangen en geef er stem aan.
Er ontspon zich een interessante gedachtewisseling over schietgebeden. We
moeten niet denken, zei men, dat 'schietgebedjes doen' een vroom gebruik
uit vroeger tijden is. Iedereen overkomt het dat hem of haar in sommige
situaties een spontane gedachte of formule te binnen schiet: een noodkreet,
een dankwoord, een wens. Dat is of wordt een gebed als je de gewoonte hebt
aangeleerd of aangekweekt je daarbij tot God te richten. Een kruisteken
slaan voor je ergens aan begint of als iets je gelukt is, kan ook een
schietgebed zijn. Je plaatst je bewust in Gods aanwezigheid. We kunnen ons
de gewoonte van schietgebeden ook eigen maken. Dat wordt het waar wat een
mooie formule zegt: 'Bidden op de adem van het leven'.
Bij wijze van afsluiting van onze bijeenkomst hebben we nog eens leren
bidden aan de hand van een bezinning geïnspireerd door Catharina van Siëna
en gepresenteerd door mensen van de groep Knokke.
Catharina hecht het grootste belang aan de bekoringen die Jezus kende op
het kruis en in de woestijn.
Op het kruis moest Jezus deze woorden horen: 'kom van uw kruis af'. Van
allen verlaten, wordt Jezus ertoe aangezet alles prijs te geven. 'Als je de
zoon van God bent, blijf dan niet in zulke toestand, vind een ander middel
om ons te redden.'
Het hoongelach dat Jezus vergezelde op het ogenblik van de grootste
zelfgave wordt van eeuw tot eeuw weerkaatst en hoorbaar in onze moderne
wereld. 'Haak af van de trouw die u verbonden heeft in het doopsel, laat de
huwelijkstrouw voor wat ze is, haak af van het liefdescelibaat..., laat u
meevoeren op de maalstroom van de persoonlijke vrijheid.'
En indien mijn trouw alleen maar stand houdt door de nagels gewoonte,
eergevoel, traditie zou het dan niet beter zijn de nagels uit te trekken?
Bij het zien van zoveel ongebondenheid, roept Catharina uit: 'Wat heeft
Christus vast gehouden aan het kruis? Het waren niet de nagels die de
Godmens tegenhielden: het was de band van de liefde.' De nagels die
Christus op het kruis vasthouden, zijn in de ogen van het geloof: 'de
sleutels die voor ons het koninkrijk ontsluiten'.
De wereld moedigt ons aan in de kunst om verstek te laten gaan. Catharina
spoort ons aan om te volharden in het gebed, in de beproevingen en in de
zending, om de wijsheid van Christus te volgen.
Laten we ervan overtuigd zijn dat Christus zich nooit zal losmaken van de
mensen. Hij heeft zich voor altijd geënt op de mensheid, opdat het dorre
hout van onze levens ooit eeuwige vrucht kan dragen.
Deelname aan provinciaal kapittel
Het spreekt voor zich dat de vergadering met gespannen aandacht heeft
geluisterd naar wat de afgevaardigden van de DfV met enige terechte trots
vertelden over hun ervaringen bij hun deelname aan de provinciaal kapittel
van de Vlaamse dominicanen. Ze moesten zich schikken naar de spelregels van
de dominicaanse democratie, maar ze hebben er ook de vruchten van kunnen
plukken. Er is niet alleen naar hun voorstellen goed geluisterd, ze vonden
ook instemming. Een en ander heeft intussen een officiële neerslag gekregen
in de akten van het kapittel. Een kort citaat: "Het doet ons deugd te mogen
ervaren dat er een groep leken is, mannen en vrouwen, die zich heel
duidelijk laten inspireren door het evangelie zoals het door Dominicus is
beleefd. Reeds in de vorige kapittels werden de dominicaanse leken
aangemoedigd om op die weg verder te gaan. (...) Om het niet bij
aanmoediging te laten, richten we een communicatiecel op waarin een
confrater, een zuster dominicanes en een dominicaans geïnspireerde leek de
kerngroep vormen. We vragen hen te zorgen voor het verzamelen van
informatie en het verder doorspelen van deze informatie naar de
participerende groepen. Ook het plannen van vorming in de dominicaanse
spiritualiteit is een van hun taken."
Het komende werkjaar
Eerder al is voorgesteld toekomend jaar te werken rond het algemeen thema
'normen en waarden'. Dit werd nu bevestigd. Het gekozen thema kan op veel
manieren concreet gemaakt worden. In elk geval zal gebruik gemaakt worden
van het laatste boek dat Jozef Ratzinger gepubliceerd heeft voor hij paus
werd: Waarden in tijden van ommekeer. Het kan goed in verband gebracht
worden met het jongste boek van Gerard Bodifée, Weg uit de Leegte: "Een weg
vinden uit de spirituele leegte waarin Europa is terechtgekomen is van
levensbelang voor dit oude en geschonden continent."
