God, Gij voorziet onze wereld van uitzicht op heil, op harmonie, op welzijn.
Luisteren wij naar uw wil?
Heer, ontferm U over ons

Christus, Gij toont ieder van ons zijn kansen.
Grijpen wij die kansen?
Christus, ontferm U over ons God, Gij zijt relatie met mensen.
Leven wij verbonden met U?
Heer, ontferm U over ons

God, die sinds mensenheugenis met mensen onderweg zijt,
maak ons ontvankelijk voor de verrassingen die het leven met zich meebrengt.
Laat ons uw Zoon zien in wie Gij ons de weg wijst naar uw rijk;
doe ons ondervinden hoe wij uw mensen zijn, door U bemind en bevrijd,
hoe wij ertoe geroepen worden van U te getuigen
deze dag en alle dagen totdat allen U kennen als bron van leven en eeuwigheid. Amen.

De laatste zondag van het kalenderjaar, midden familiefeestjes van Kerstmis en nieuwjaar, vieren we in de kerk het feest van de heilige Familie. Om de drie jaar wordt het verhaal van de twaalfjarige Jezus in de tempel gekoppeld aan het feest van de familie uit Nazaret.
Keren we nu -met reuzensprongen- naar de oorsprong van het evangelieverhaal terug. De feestdag van de heilige Familie wordt nog geen honderd jaar gevierd. In 1920 werd dit feest heringevoerd. Ingesteld in 1900 werd het in 1910 weer afgeschaft. Gedurende eeuwen - we gaan terug in de tijd - was de heilige Familie onderwerp van idealistische en vrome taferelen in de beeldende kunsten.
Lucas schrijft zijn goede boodschap waarschijnlijk rond de jaren 80 na Christus. Hij heeft Jezus niet persoonlijk gekend. De Jezus die hij heeft ontdekt is de verrezen Heer.
Lucas schrijft vanuit zijn paaservaring, in de stijl van zijn tijd en met de beelden en tekenen die leven in zijn gemeenschap. Als ontwikkeld man, als arts, met ook nog historische kwaliteiten, wil hij al die Jezusverhalen, al die verrijzeniservaringen, eens ordelijk opschrijven. Hij wil daarin zelfs verder gaan dan andere evangelisten en teruggaan tot de jeugdjaren van Jezus. De atmosfeer onder de gelovigen waarin de evangelist leeft is er ook een van twijfel en onzekerheid. Zijn medechristenen zijn aan het twijfelen gegaan. Ze herkennen de aanwezigheid van Christus niet in hun gemeenschap. Leeft die gemeenschap wel in de geest van Jezus, in Gods geest? Verwachten die christenen ondanks alles toch spectaculairdere gebeurtenissen dan de gewone dingen die ze meemaken? Hadden ze het toch niet beter gehouden bij de strakke wetten van de tempel in Jeruzalem?
Op twaalf-dertien jaar werd een joodse jongen ‘zoon van de wet’, bar mitswa. Hij ging dan behoren tot de volwassenen en had vanaf dat moment het recht in de synagoge voor te lezen uit de Tora. Zo ging het ook met Jezus van Nazaret. Voor hem gold voortaan de verplichting deel te nemen aan het jaarlijks paasfeest in Jeruzalem, waarover sprake in de evangelielezing.
Wie is toch die wijsneus, vroegen pelgrims zich wellicht af. Waarover discussieert hij? Wie zijn zijn ouders? Die vragen zullen blijven klinken, heel de geschiedenis door, tot op de dag van vandaag.

Wie is hij toch?
Op die vragen probeert de evangelist Lucas een antwoord te formuleren wanneer hij het kind van Jozef en Maria beschrijft. Toch weet ook hij niet precies wie die twaalfjarige Jezus wel is.
Met het bezoek aan de tempel wil Lucas Jezus een plaats geven in de geschiedenis. Een joods kind.
Lucas ziet in de twaalfjarige Jezus degene die 20 jaar later op weg naar Jeruzalem zal gaan om daar te sterven en te verrijzen. Begint hij daarom zijn verhaal bij dat paasfeest, waarbij de Joden de uittocht uit Egypte herdenken? “De ouders van Jezus gingen naar Jeruzalem voor het feest van Pasen.” Die pelgrimstocht is, in de ogen van de evangelist, een voorafbeelding van Jezus’ laatste tocht naar Jeruzalem.
Jozef en Maria, zo schrijft Lucas, vonden hem terug na drie dagen. Net als de vrouwen en de apostelen vonden zij hem terug op de derde dag. Ook toen vroeg hij: “waarom zochten jullie me toch?” De derde dag sluit hier geen tijdsbepaling in. De derde dag brengt redding, inzicht, leven.

Willen we de ouders van Jezus even bekijken door de bril van Lucas?
We mogen vermoeden dat Marria en Jozef gelovige joden waren, ontvankelijk voor Gods leiding in hun leven, die aan de uitvoering van Gods wil ook wilden meewerken.
Jozef en Maria zijn de eersten die Jezus hebben leren geloven. Dat deden ze thuis. Maar ze maakten de geloofskring ook groter. Dus gingen ze met hem naar de synagoge, en een enkele keer naar de tempel in Jeruzalem.
Kan je je het familiedrama voorstellen wanneer Jozef en Maria vaststellen dat ze Jezus kwijt zijn? Wat is hem overkomen? Wat heeft hij zich nu weer in zijn hoofd gehaald? Zoals ouders doen, blijven ze dag en nacht zoeken, vrezen en hopen, en zijn misschien op sommige momenten ook wel boos op hem. Maria  Jozef en Jezus, ’n doodgewone familie.
Als zijn ouders hem terugvinden zet Jezus hen meteen weer op het verkeerde been: “Wisten jullie dan niet dat Ik in het huis van mijn Vader moet zijn? Waarom zoeken jullie nog altijd dat kind uit Nazaret? Weten jullie dan niet waar Ik vandaan kom en waar Ik heen ga?” Ontgoocheling en onmacht. Loslaten. Het juiste evenwicht blijven zoeken tussen begeleiding en vrijheid wordt dan opdracht voor ouders; vooral met veel liefde. Tussen de regels door lees je in het evangelieverhaal dat Jozef en Maria dat vrij goed deden: Jezus kreeg van zijn ouders kennelijk nogal wat speelruimte. Pas op het einde van de dag merkten ze dat hun kind niet op de afspraak verscheen. Hij had zijn eigen relaties. Zijn ouders hielden hem niet de hele dag in het oog. Ze schonken hem voldoende vertrouwen.
Toch gaven ze hun eigen ouderlijke verantwoordelijkheid niet op. Ze gingen op zoek naar hem en vroegen om uitleg.

Een tegendraadse puber, een Jezus die in het geheel niet onderdanig is aan zijn ouders heeft zijn antwoord klaar: “Wisten jullie dan niet dat ik bij mijn Vader moest zijn?” Lucas noteert met enige droefheid: “Ze wisten niet wat hij hun zei”. Maria kan haar ontgoocheling niet wegsteken maar, misschien vriendelijk, misschien vermanend, we kunnen het niet weten, vraagt ze: “Waarom heb je ons dit aangedaan?” Pas na dat andere paasfeest, 20 jaar later, zullen die woorden hun geheim prijsgeven.

Achter het verhaal van Jezus ouders duiken ook weer vragen op.
Drukken ze in het verhaal van Lucas misschien iets uit van de gevoelens van zoekende en twijfelende mensen: waren we niet beter bij het oude gebleven?
Staat Maria symbool voor mensen die ontvankelijk en beschikbaar in het leven staan? Voor ouders, die veel in hun hart bewaren, maar hun kind graag blijven zien?
Doet Jozef, over wie we weinig lezen in de Schrift, niet denken aan mensen die rustig geloven dat God alles ten goede leidt?

Vandaag, vermoed ik, wordt er over dé heilige Familie, over heel heilige families gepreekt, ik ken enkele predikanten die rond dit uur het hedendaagse gezin als onderwerp aansnijden, de verleiding bestaat op zoek te gaan naar symbolische bespiegelingen rond het verhaal van de twaalfjarige Jezus. De kern in het Lucasevangelie horen we uit de mond van Jezus: ‘Weten jullie niet dat ik bij mijn Vader moest zijn’. In het Grieks vertaald staat er dat Jezus bezig moest zijn met de dingen van zijn Vader. Een radicale  programmaverklaring van een puber? Of was hier de volwassen Jezus, de verrezen Heer aan het woord?
Het bezig zijn met de dingen die zijn God ter harte gaan, heeft Jezus in Jeruzalem aan het kruis gebracht. Zijn programma houdt in dat hij zich losmaakt van geld en goed, van starre rituelen en wettische voorschriften om vrij te worden vóór medemensen. Die uitnodiging van Godswege gaat nog steeds uit naar mensen. Ook naar ons.

Het feest van vandaag stelt ons toch wel een hoog ideaal:
beschikbaar zijn als Maria,
geloven in Gods leiding als Jozef
mensen graag zien, alle mensen liefhebben als Jezus.

Om een stukje van dat hoge ideaal waar te maken bidden we weldra in de voorbeden. Eerst spreken we samen ons geloven uit.

C.Van Croonenborch

Bidden wij dat God te vinden is in dit huis;
in ons samen leven, in ons hart

Bidden wij dat de ontvankelijkheid van Maria

ook onze levenshouding wordt

 

Bidden wij om de eenvoud van Jozef.

 

Bidden wij om ’n stukje liefde van Jezus.
Bidden wij om zelf ’n stukje liefde van Jezus te worden.

 

Bidden wij om wat ons nu bezighoudt…  (langere tijd stilte)

Voor de vele families in Iran die op dit ogenblik een groot drama doormaken.

God, Jezus luisterde naar de verhalen in de Joodse Schrift. Ze werden verteld door zijn ouders, hij hoorde ze commentariëren in de synagoge, samen met ander gelovigen. Die verhalen oriënteerden zijn leven.
Wij hopen dat ook wij die verhalen zo beluisteren dat we onze voorbeden kunnen waarmaken. Dan worden we levend brood voor elkaar, waarvan het brood hier op tafel symbool zal zijn. Dan groeit onze onderlinge verbondenheid door het drinken van de beker van verbondenheid, vandaag en tot in eeuwigheid. Amen.

Moeilijk te bereiken bent u, altijd in gesprek.
Ik zal kort zijn en ter zake.

Kunt u zich voorstellen dat Ik u roep?
stemt u wel eens af op mijn stem?
Weet u wie de minsten der mijnen zijn?

Kent u mijn droom?
Weet u waar u zich erover informeren kunt?

De grootste kansen om iets van mijn droom wáár te maken

liggen in volwassen mensen, in u.

Bent u zich daarvan bewust?

 

Ik investeer veel gedachten in u,

u ook in mij?

 

Ik ben altijd beschikbaar.

Van mijn kant is de verbinding nooit verbroken.

God, uw woorden zijn te beluisteren.
Gij voorziet ons van heil, harmonie en welzijn.
Bekleed ons allen met tedere bezorgdheid, goedheid en geduld
en laat uw woord ons leven kleuren.
Moge alles wat wij zeggen en doen, uw liefde voor mensen voelbaar maken.
Wij hopen en bidden dat we ons levensprogramma laten inspireren door dat van Jezus: “ In het huis van mijn Vader wil ik zijn”.
Dan bouwen we aan een wereld waar het goed is om leven voor iedereen, het huis van de Vader vandaag , elke dag opnieuw en tot in eeuwigheid. Amen.

Wij gaan op weg,
ieder met eigen familiebanden,
ieder met eigen verwachtingen en mogelijkheden,
maar geroepen om gemeenschap te zijn:
eenvoudig als Jozef,
open als Maria
en goddelijk lief als Jezus.
Mogen wij daartoe om zegen vragen van
de vader, de Zoon en de heilige Geest. Amen.