vragen we om ontferming, zodat we in zorg en eerbied voor elkaar,
eensgezind gelukkig mogen worden en levensvervulling vinden.

Laat je hart Gods wegen volgen,
ook als er dingen gebeuren die je kwetsen.
Heer, ontferm U over ons.

Bewandel rechte wegen
en vertrouw op God.
Christus, ontferm U over ons.

Als tegenspoed je treft, wind je niet op, blijf geduldig.
God blijft met je meegaan.
Heer, ontferm U over ons.

God,
zacht en broos zijn relaties tussen mensen,
maar ongrijpbaar diep kunnen ze worden:
relaties tussen man en vrouw,
tussen vriend en vriend,
tussen ouders en kinderen.
Zalig en heilig kunnen die relaties zijn.
Dan weten we, God, dat U geboren wordt midden onder ons.
Dan danken we U, God,
vandaag, morgen en tot in eeuwigheid. Amen.

De dagen rond kerstmis en nieuwjaar staat niet alleen het kind maar ook het gezin centraal. Wie kind zegt, zegt meteen ook gezin. De gezinsbanden worden die dagen wat nauwer aangehaald. Men gaat bij elkaar op bezoek, neemt een geschenkje mee, schrijft kaartjes naar elkaar, wens elkaar het beste, enz., enz. Soms worden die dagen de familiebanden ook hersteld.
Vanuit deze algemene culturele of folkloristische achtergrond is het kerkelijke feest van de heilige Familie gegroeid. Het is eigenlijk nog een vrij jong feest (einde 19de eeuw), ingesteld ter bevordering van het christelijke gezinsleven. En heel vanzelfsprekend nam men het gezin van Nazareth, het gezin van Jozef en Maria als uitgangspunt en voorbeeld. Maar in feite weten we bitter weinig over het concrete leven binnen dat gezin. Wel weten we iets over het gezinsleven in het algemeen uit die tijd en dat zal dan ook wel van toepassing zijn op het gezin van Nazareth.

In die tijd stond het gezin stond hoog aangeschreven, omdat men toen, veel meer dan nu, op elkaar was aangewezen en men in geval van nood, ziekte, tegenslag enkel kon terugvallen op de hulp of de steun van familieleden; het gezin was de enigste vorm van sociale voorziening.
Het gezin was bij uitstek ook een leerschool en een oefenschool voor algemeen menselijke waarden. We kunnen hier denken aan wat Paulus in de eerste lezing vandaag schrijft aan de christenen van Kolosse.
Het gezin was ook de plaats waar van generatie op generatie het geloof werd aangeleerd en doorgegeven.

Wij mogen dus vermoeden dat Jezus, in huize Nazareth, heel wat kennis, heel wat vorming heeft opgedaan, dat hij van Jozef en Maria heel wat heeft meegekregen.

Van hen kreeg hij ongetwijfeld zijn Godszin : zijn zin voor God. In huize Nazareth wordt Jezus ingewijd in de wet van Mozes en de profeten, leert hij er bidden en geraakt er vertrouwd met de psalmen. Hij leert er de God van Abraham, Isaäk en Jacob kennen. Dat God, die hij Abba noemde zo’n grote rol speelde in zijn leven, had hij ongetwijfeld voor een groot deel van Maria en Jozef.
Van hen heeft Jezus ook wel zijn liefde voor en zijn verbondenheid met de medemensen overgenomen, vooral met de zwakkere, de gekneusde. Jezus stond heel dicht bij het gewone volk, spreekt hun taal: het Aramees (Grieks was de taal van de elite); hij kent hun leefwereld en weet hoe het er in de dorpen aan toe gaat.

Naast deze algemene gegevens zijn er toch ook een paar concrete gebeurtenissen uit Jezus’ kinderjaren overgeleverd, o.a. de opdracht in de tempel en enkele jaren later zijn achterblijven in die tempel terwijl zijn ouders al naar huis waren getrokken. In het evangelie van daarnet hoorden we de ontmoeting met de oude Simeon en Hanna tijdens de opdracht in de tempel.

De oude en wijze Simeon voorziet en voorzegt: deze jongen zal zijn eigen weg gaan straks. Hij zal mensen winnen en afstoten. Hij zal worden toegejuicht en uitgejouwd. En dat zal u pijn doen, zegt Simeon tegen zijn ouders.
Een aantal jaren later deed het al zeer: toen hij in de tempel bleef, terwijl zijn ouders vertrokken. Toen raakten ze hem kwijt: letterlijk en figuurlijk. Maar ook al ging hij als kind al, en later helemaal, zijn eigen weg - ook al was het dan weer niet helemaal zijn eigen weg, maar de weg van zijn Vader in de hemel – zijn ouders bleven hem zoeken. Ze lieten hem niet vallen. Jaren later, als de voorspelling van Simeon helemaal bewaarheid wordt en hij wordt uitgejouwd, treffen we zijn moeder aan: meelevend en meelijdend op zijn kruisweg.

Hierin zit een geweldige uitdaging voor elk gezin. Kinderen hun eigen weg laten gaan! We vinden het heel logisch en normaal. Maar toch hebben we er heel dikwijls last mee. Het doet pijn; we verliezen hen niet graag. In de grond houden we van meelopers, van moederskindjes en vaderskindjes. Dat is gemakkelijker en prettiger. Deze uitdaging geldt eveneens voor de kerk van Christus. Soms komt het over alsof men daar liever te doen heeft met meelopers. Men heeft er alleszins minder last mee. Wie uit oprechte bekommernis voor het christelijk ideaal en voor die kerk nieuwe wegen zoekt en ook effectief nieuwe wegen gaat die min of meer afwijken van de oude, vertrouwde, traditionele weg, wordt vlug tot de orde geroepen, wordt spoedig aangemaand zich terug bij de karavaan te begeven. Maar zo zullen er ook nooit nieuwe, meer aangepaste wegen worden ontdekt of gevonden.

Geborgenheid voelen, warmte krijgen, een echte thuis hebben… blijven zoeken naar elkaar, elkaar trouw blijven, ook wanneer men voor elkaar onbegrijpelijke en onverwachte wegen gaat, elkaar niet laten vallen… daar wordt een mens mens van, écht mens.

Het feest van vandaag, het feest van de heilige Familie, zelfs zonder enige verwijzing naar het gezin in Nazareth, heeft recht van bestaan, omdat het een goede gelegenheid is om de dagelijkse realiteit van een gezin naar waarde te schatten. Deze dagelijkse realiteit heeft een onvervangbare plaats in onze menswording: de gratuite, vaak verborgen inzet voor elkaar, de jarenlange trouw, de ongemeten zorg, de samen beleefde vreugde en het samen gedragen verdriet, al het lief en leed, het wederzijds respect… Het is allemaal van onschatbare waarde in het vormingsproces van ons menszijn.

Het gezin is een oefenterrein waar de samenhorigheid, de lotsverbondenheid, de verzoening, de liefde worden geleerd, met vallen en opstaan. Waar mensen samenleven, wordt er gemenst, botsen de karakters, meten zich de persoonlijkheden, wisselen ze gedachten uit. In het gezin leert men samen leven, rekening houden met andermans gevoelens en opvattingen, leert men samen oud worden. Waar ouders zeggen: ‘onze kinderen zijn ons heilig’ en jongeren zo denken over hun ouders, lijken ze op de heilige Familie van toen. 

Mensen zijn aangewezen op elkaar.
Bidden wij dat we van binnenuit bewogen worden om te leven voor elkaar.

Laten we bidden voor alle ouders
die hun best doen om hun kinderen op te voeden
in liefde en geloof.

Voor alle kinderen,
dat ze thuis leren
wat goed en kwaad is,
echt en onecht

Dat Gods Geest woont in onze huizen,
dat we elkaar in liefde bewaren en behoeden.

Laten we bidden om een hart dat luistert naar Gods roepstem,
en om woorden, die getuigen over Gods verhaal met ons

God van mensen,
blijf ons verheugen met woorden die vrijheid scheppen
en die ons leiden tot elkaar als mensen van vrede. Amen.

God, Jezus van Nazareth luisterde naar de verhalen van de schriften
die zijn ouders Hem vertelden, die Hij hoorde in de synagoge.
Die verhalen richtten zijn leven.
Zo werd Hij beeld en gelijkenis van U.
We hopen dat die verhalen ook voor ons levensbrood worden
zoals het brood dat we hier gaan breken en delen in deze viering
en steeds opnieuw, tot in eeuwigheid. Amen.

God, Jezus heeft onder ons geschiedenis gemaakt.
In de Schriften en in wat hij meemaakte leerde Hij luisteren naar Uw stem.
In de ontmoeting met mensen
gaf Hij gehoor aan U, God.
Wij bidden en hopen dat de geest waaruit Jezus leefde,
Uw geest, mag doorwerken in ons leven,
zodat het goed wordt om leven voor alle mensen,
zonder uitzondering, vandaag en tot in eeuwigheid. Amen.

God neemt de mens zoals hij is.
Daarom moeten ook wij elkander leren aanvaarden zoals we zijn.
Dan groeit liefde, geduld, vergevingsgezindheid…
Dat wij daarin volhouden.
Dat wij ook na vandaag in vrede met velen verbonden blijven,
mogen we elkaar van harte toewensen.