Omdat we uw naam inroepen waar hij niet te pas komt,
omdat we uw naam verzwijgen waar we van u moeten getuigen,
omdat we uw naam misbruiken.
Heer, ontferm U over ons

Omdat we uw naam, God,
niet ontdekken in het verhaal van mensen.
Omdat we U niet vinden
als we anderen gelukkig zien,
als we iemand met verdriet ontmoeten.

Omdat we andere goden achterna lopen,
wierook branden voor een gouden kalf.
Omdat we Uw woord niet horen,
dat spreekt van vrede en gerechtigheid.

Exodus, 20:1-17 
Matteüs, 18:15-19

Voor belangrijke zaken mogen we Gods naam inroepen, zo luidt het tweede van de tien geboden. Alleen voor belangrijke zaken, en altijd met eerbied en ontzag. Gods naam wordt veel te dikwijls ingeroepen en, veel meer nog, uitgeroepen. Le nom de Dieu. Op z'n Vlaams uitgesproken is dat een vloek, een onheilig krachtwoord. Mijn vader heeft zijn zonen op een fatsoenlijke manier leren vloeken. Als je kwaad bent, zei hij, begin dan niet met 'gotver' te roepen, zeg: 'sapperdeboeren', en als je heel kwaad bent: 'sapperdeboeren!'. Dat is veel beschaafder, en zeker even krachtig.

Er zijn veel erger vloeken dan het misbruik van Gods naam in krachtwoorden. Bijvoorbeeld oorlogswapens zegenen, zoals in het verleden dikwijls is gebeurd. Of - om een moeilijker voorbeeld te noemen - als men iemand die een zware tegenslag heeft te verduren, meent te kunnen troosten met de vrome spreuk 'het is Gods heilige wil'. Zo zijn er ook predikanten die soms staan te vloeken. Ze beseffen het zelf niet, of ze maken het zich te gemakkelijk, maar ze brengen God ter sprake waar zijn naam helemaal niet te pas komt. De Nederlandse franciscaan Paul Chapel waarschuwt de predikanten, en ook de kerkgangers die naar hen luisteren.

"God is geen been om op te staan, God is geen veilig pad om langs te gaan, God is geen invaller als er in het menselijk elftal een speler uitvalt. God is geen remedie tegen ziekte of kwalen."

Maar vloeken doen we ook, en vandaag misschien meer dan vroeger, als we God niet noemen waar zijn naam wel moet uitgesproken worden. We zijn tegenwoordig al te licht geneigd Gods naam angstvallig te verzwijgen, uit schrik dat men ons meewarig zal bekijken of voor ouderwetse kwezel verslijten. Je moet het altijd met eerbied en ontzag doen, maar soms zie je dingen gebeuren waarvan je weet dat je schroomvol moet zeggen: hier is Gods voorzienigheid aan het werk. Of neem een ander voorbeeld. Soms hoor je iemand vloeken dat het klettert. Moet je dan niet zeggen, beleefd maar vastberaden: 'U kan niet menen wat u staat te zeggen, of te roepen, want als God u op uw woord zou nemen zou dat vreselijk erg voor u zijn.

Ik wil het nu verder hebben over de naam van Jezus. Ook zijn naam wordt nu, op z'n Amerikaans, te pas en te onpas ingeroepen en uitgeroepen. Je hoort het om de haverklap: 'Jesus!', of nog krachtiger: 'Jesus Holy Christ!' Veronderstel even dat Jezus zou verschijnen voor iemand die zijn naam op die manier gebruikt. 'U hebt me geroepen, wat is er aan de hand?' De kans is groot dat die persoon zou zeggen: 'excuseer, zo bedoelde ik het niet. Ik bedoelde eigenlijk hetzelfde als wanneer ik shit! zou hebben geroepen.'
Wij menen het wél voor 100% als we feestelijk zingen of bidden: 'Gezegend hij die komt in de naam des Heren, Hosanna!' Wij menen het als we hem in herinnering roepen, Jezus, de verrezen Christus, als we de woorden van zijn evangelie herhalen en beluisteren, als we doen wat hij heeft voorgedaan.

In het evangelie dat ik heb voorgelezen gaat het niet over een viering, maar over een rechtsgeding. Iemand die tegen mij iets misdaan heeft, moet op een eerlijke manier behandeld worden, ik moet er getuigen bij halen en iedereen aan het woord laten. Als alles eerlijk gebeurt, wordt ons een ongelooflijk grote macht gegeven. De macht om vergiffenis te schenken of te weigeren. We mogen er zeker van zijn: als wij ertoe komen vergiffenis te schenken, wordt die vergiffenis in de hemel bezegeld. Vaak zijn we uit onszelf te zwak, maar Gods genade stelt ons in staat een medemens te vergeven. En omdat wij iemand vergiffenis schenken, wordt ze ook door God geschonken.

Ons is ook de macht geschonken Jezus de verrezen Heer in ons midden aanwezig te stellen als we samenkomen in zijn naam. Dat gebeurt op de krachtigste manier in de tekenen van het eucharistisch brood en de geconsacreerde wijn. Maar brood en wijn consacreren is geen geïsoleerde handeling. Het heeft alleen zin en betekenis in het kader van een gemeenschapsviering die gelovige mensen samenbrengt in Jezus' naam. Los van die viering verliest die handeling van het consacreren al haar betekenis, en ook haar macht.

Nu kom ik bij een belangrijke vraag. Verliest een gemeenschap die in Jezus' naam bijeen komt haar macht om hem aanwezig te stellen als er in haar midden geen gewijde priester beschikbaar is om in de viering voor te gaan? Die vraag krijgt een des te vitaler belang naarmate gewijde voorgangers steeds schaarser en ouder worden. Ik kan de vraag scherp stellen: moeten we er noodgedwongen mee ophouden als gemeenschap in Jezus' naam samen te komen als we niet meer over een gewijde voorganger beschikken?
Als je de vraag zo scherp stelt, kun je ook een even scherp en duidelijk antwoord geven. Neen, we moeten er zeker niet mee ophouden!

Goed, maar wat doen we dan eigenlijk, wat kunnen we doen als we in Jezus' naam zonder gewijde voorganger in ons midden samenkomen? Ik zet een aantal dingen op een rijtje die mij evident lijken.

• We hebben geen kerkgebouw nodig om in Jezus' naam bijeen te komen.

• We kunnen samenkomen om elkaar al biddend vergiffenis te vragen en te schenken voor wat we verkeerd hebben gedaan.

• We kunnen samen bidden en zingen, we kunnen Gods woord in de Schrift beluisteren en bespreken.

• We kunnen gaven meebrengen, we kunnen ze offeren door er een zegen over uit te spreken. We kunnen die gaven met elkaar delen, we kunnen ze bestemmen om uitgedeeld te worden aan anderen die er nood aan hebben.

Dat alles doen we in Jezus' naam, om ons geloof als christen in leven te houden, en omdat we blijven geloven in zijn belofte dat hij in ons midden komt in de woorden die we uitspreken en de gebaren en handelingen die we samen doen. We noemen dit niet een eucharistieviering, want dan zouden we vloeken. Maar we noemen het in elk geval een viering en we blijven ze vieren, want we mogen ook niet vloeken door Jezus' naam te verzwijgen of te vergeten.

Opgeroepen door Jezus van Nazaret om in broederlijke en zusterlijke liefde voor elkaar zorg te dragen, bidden wij tot zijn God die ook de onze is.

God, door het delen van dit brood en deze wijn willen we gemeenschap vormen met elkaar, wereldwijd, en met U. We willen dat wel, God, maar er gebeuren telkens weer dingen die ons van elkaar scheiden, zelfs van mensen van wie we echt veel houden. We hopen dat we zoals Jezus, wegen vinden die ons dichter bij elkaar brengen. Daarom gedenken we hem dankbaar tijdens het vieren van deze maaltijd. In het stellen van dit teken belijden we ons voornemen tot solidariteit met vele mensen, vandaag, morgen en tot in eeuwigheid.

Voor wie zoeken in de stilte
naar een vuur voor hart en handen

Voor wie zingen op Gods adem
van de hoop die niet zal doven

Voor wie roepen om vrede,
van gerechtigheid dromen

Voor wie wachten in vertrouwen
dat de liefde zal blijven

Het licht van Gods ogen gaat over u op!
De Zon van zijn vrede als een nieuwe dag!

Met vrede gegroet en gezegend met licht

(Sytze de Vries)