"Leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart." Zulke woorden kunnen alleen maar 's zondags in de kerk klinken. In de week kom je met zachtmoedigheid en eenvoud niet ver.

De studenten die pas hun examens achter de rug hebben, weten maar al te goed dat je met andere capaciteiten dan zachtmoedigheid en nederigheid voor de dag moet komen om treffelijke resultaten te behalen. En als ze binnenkort hun plaats op de arbeidsmarkt moeten vinden, zullen ze met zachtmoedigheid en nederigheid niet ver geraken. Hun ouders zullen het hen wel ingeprent hebben. Je moet doorzetten, voor jezelf leren opkomen, je moet je vooruit vechten. Je mag geen doetje zijn dat zich de kaas van het brood laat eten. Zachtmoedigheid en eenvoud, het zijn geen doordeweekse deugden.

We kunnen er natuurlijk niets tegen hebben dat iemand vooruit wil komen in het leven, dat hij of zij een goed belegde boterham wil verdienen. Maar die prestatiedrang is er in onze cultuur zo hard ingehamerd dat we ons nauwelijks nog realiseren wat het allemaal kost. Je moet met je ellebogen werken, je mag er niet voor terugschrikken je geluk te verzekeren op de rug van een ander. We worden gedwongen vooral met onszelf bezig te zijn, rondom ons een muur op te trekken, op het gevaar af dat we er zelf niet meer overheen kunnen kijken.

We moeten ons wapenen tegen de dwang van de prestatiemaatschappij. Ze maakt te veel slachtoffers. Over die slachtoffers moet ik het niet hebben, ze zijn u wel bekend. Vraag een hard wroetende huismoeder naar haar beroep. 9 kansen op 10 antwoordt ze een beetje beschaamd: 'geen'. Onbetaald werk geldt immers niet als werk. Beschaamd zijn ook de werklozen die hun werkloosheid verbloemen, uit schrik dat men hen achter hun rug uitmaakt voor luiaard of profiteur die op de kap van de gemeenschap teert. Zieken moeten maar snel weer gezond worden. Kan dat niet, dan sluiten we ze op in een of ander drie- of viersterrenhotel van onze gezondheidszorg, want het publieke leven is voorbehouden aan de vitale mensen. In onze rust- en verzorgingstehuizen zitten de oudjes te wachten. Eén op vier op een zoon of een dochter die eens per maand binnenwipt; een kwart op bezoek dat nooit komt. Als je nog niet dement bent, zou je er dement van worden.

'Kom allen naar mij toe die afgemat zijn en gebukt gaan onder het juk en de last van onze prestatiemaatschappij, en ik zal u rust geven.' Een Jezuswoord. Een zondagswoord, waar ons weekdaagse leven geen oren naar heeft. Maar wel behoefte. En veel.
'Leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart', zei Jezus. 'Dat is mijn juk: een zacht juk, een lichte last'.

In een gemeenschap van zachtmoedige en eenvoudige mensen, voorspelt de profeet Zacharia in zijn toekomstvisioen, in zo'n gemeenschap heerst rechtvaardigheid, en vrede van zee tot zee, tot aan de grenzen van de aarde; daar rijdt de koning op een ezel - niet in een van die stalen strijdwagens die op onze volgepropte wegen in de file staan - maar op een ezel, symbool van nederigheid. Dezelfde ezel waarop Jezus op Palmzondag Jeruzalem binnenreed. Die nederigheid van Jezus heeft niets van de zachtheid van een zachtgekookt eitje. Als het om de eer en het recht van mensen ging, maakte hij geen omwegen maar ging de confrontatie met overheden en trendsetters niet uit de weg. Nooit was het hem erom te doen zijn eigen persoontje in het zonnetje te zetten. Juist dat maakte zijn inzet en zijn strijd voor recht en gerechtigheid geloofwaardig.

Nederigheid betekent niet dat we onze talenten in de grond moeten stoppen. Integendeel. We hebben onze talenten heel hard nodig, want het is niet simpel om in onze westerse cultuur zachtmoedigheid te doen zegevieren. Nederigheid is al even onontbeerlijk, want dat houdt ons hart zuiver.*