Sinds het einde van de jaren  vijftig van vorige eeuw kennen we in kerkelijke kringen een Italiaans woord dat moeilijk in het Nederlands te vertalen is: ‘aggiornamento’, dat betekent zoiets als ‘aanpassing aan de dag van vandaag’ Dit woord werd gelanceerd door Paus Johannes XXIII bij de aankondiging van een oecumenisch Concilie

Johannes XXIII was een merkwaardige figuur. De ouderen onder ons zullen zich herinneren hoe hij in schril contrast stond met zijn voorganger, de aristocratische Pius XII. Toen hij in 1958 werd verkozen was hij bijna zo oud als de huidige paus, maar dat belette hem niet om met veel humor, maar ook met veel moed en durf en ook met veel gevoel voor geschiedenis de Kerk te gaan leiden op een weg naar vernieuwing. De Kerk moest zich aanpassen aan de dag van vandaag. De Kerk moest meegaan met haar tijd. Het oude rimpelige gezicht van de oude moederkerk had een verjongingskuur nodig. Of zoals Paulus het zegt in de tweede lezing: "Wordt andere mensen met een nieuwe visie!"

Maar wanneer je de woorden van Paulus in onze tijd gebruikt, klinken ze toch anders. Het woord 'vernieuwing’ is nu veel genuanceerder dan aanvankelijk gedacht. Aggiornamento, aanpassen. Maar aanpassen aan wat? Aanpassen aan welke wereld en aan welke waarden? Moeten we meegaan met elke mode en elke bevlieging, zodat het gevaar bestaat dat we teveel van deze wereld worden in plaats van een kerkgemeenschap in deze wereld? Aan wat Paulus zegt gaat een belangrijk zinnetje vooraf: "Stemt uw gedrag niet af op deze wereld. Wordt andere mensen met een nieuwe visie."

Als we zeggen dat de Kerk met haar tijd moet meegaan, betekent dat niet dat we alles ‘heilig’ verklaren wat nu precies in de mode is; en dat we ons zouden moeten aanpassen aan wat iedereen vindt of doet. Maar christen zijn kan ook niet betekenen dat je jezelf afsluit voor de dingen van de buitenwereld om als een kleine, conservatieve, heilige rest de veranderingen van de samenleving tegen te houden. Christen zijn is dus niet vàn de wereld zijn en het is ook niet buiten de wereld staan. Het is wel ten volle in de wereld staan, daarvan deel uitmaken en ook daarin sturend optreden.

De apostel Paulus vraagt ons met een kritische geest te kijken naar de wereld van nu, naar de moraal en de trends van nu, zoals je ook met een kritisch oog moet kijken naar de dingen van het verleden, ook in het kerkelijk leven. Want daarin waren ook zaken die veel te tijdsgebonden waren of helemaal niet goed.

Als ons vandaag wordt voorgehouden: "Stemt uw gedrag niet af op deze wereld", dan is dat geen minachting voor onze wereld maar een oproep om eens met andere ogen te kijken naar onze wereld. Je zou kunnen zeggen 'met een nieuwe visie"'. Alleen dan lukt het ons om de wereld en de opvattingen van nu te zien vanuit de ogen van God. Alleen dan zijn we in staat uit te maken wat God van ons wil en "wat goed is, zéér goed is en volmaakt".

Het evangelie van vandaag gaat daar verder op in: "Wie mijn volgeling wil zijn, moet mij volgen door zichzelf te verloochenen en zijn kruis op te nemen." Woorden die haaks staan op de grote trends van onze westerse wereld De reclame houdt ons voor dat we zoveel mogelijk onszelf moeten zijn en moeten opkomen voor onszelf. We moeten ons eigen leven leiden, eigen keuzes maken zonder bemoeienis van wie ook, met vooral uw eigen normen en waarden in alle vrijheid. In zo'n levensvisie is geen plaats voor woorden als zelfverloochening, je leven verliezen, opoffering, om maar te zwijgen van kruis. En als op een of andere manier dat kruis die wereld toch onverwacht doorkruist, proberen we dat liefst te ontvluchten of de last daarvan door te schuiven naar een daartoe in het leven geroepen instantie.

In het evangelie heeft Petrus het daar ook moeilijk mee; Jeruzalem? Lijden? Dood? Dat verhoede God. Heer, zoiets mag u nooit overkomen! Maar daarop zegt Jezus: "Satan, ga weg! Want wie zijn leven wil redden zal het verliezen, maar wie zijn leven durft te verliezen om mij, die zal het winnen."

Als we als christenen volop in deze wereld en ook volop in deze tijd willen staan, dan moeten we goed weten dat Jezus een ander idee heeft over liefde, dan nu gemeengoed is. De liefde van deze wereld probeert tegenwoordig eerder de pijn te ontvluchten en lastige zaken uit te bannen. De liefde die Jezus bedoelt gaat uit van het realisme dat pijn er is in het menselijk leven en dat je het kruis onvermijdelijk op je weg ontmoet. Maar ook dat het te dragen is. Nooit door een mens alleen, maar wel door een gemeenschap van mensen, die elkaar helpen bij het dragen van dat kruis; het lichaam van Christus met het kruis van deze wereld op zijn schouders. Omdat liefde volgens Jezus betekent: er niet voor weglopen, maar het samen dragen. En daarom: "Stemt uw gedrag niet af op deze wereld. Wordt andere mensen, met een nieuwe visie!" En zo blijven wij verbonden met de levende Christus.