Als mensen het beroemde schilderij van de aanbidding van het Lam Gods bezoeken in de kathedraal van Gent, is het best dat zij er wat uitleg over lezen of krijgen. Er is zoveel te zien, dat een vluchtige blik niet volstaat. Er is vooral wat uitleg nodig met al die verwijzingen naar de Bijbel. Voor wie niets kent van de Bijbel is het zeker heel vreemd dat een lam het middelpunt van de voorstelling is. Het verbaast misschien nog meer dat dat lam een beeld is van Christus en duidelijk naar God verwijst.

Toch stelde Johannes de Doper Jezus zo voor aan de mensen, die rondom hem stonden. Dat had hij zelf ook niet meteen zo gezien, maar hij heeft een tip gekregen, zegt hij in de tekst: als Gij de Geest zult zien neerdalen en blijven rusten op iemand, dan moogt gij zeker zijn dat Hij het is die voortaan zal dopen met de heilige Geest. Hij is zelfs de Zoon van God.

Ik weet niet of de toeristen bij het schilderij van Van Eyck met enkele woorden alles zullen verstaan. Er spelen immers zoveel afbeeldingen mee om de betekenis ervan uit te leggen. Zo heeft Johannes in zijn evangelie ook gedaan. Hij houdt van beelden om iets te zeggen over Jezus. Hij spreekt over Hem als over het ‘Woord’, het Licht, het levende brood, de Zoon van God, de weg. Johannes voelt aan dat Hij er zich niet met enkele woorden van af te maken. Jezus is nooit met één woord te vatten. Jezus overstijgt elk woord dat men over Hem mag zeggen. Het is dus een proberen, een op weg zetten om Jezus te verstaan, zoals het ook is als mensen over God spreken. Er zijn vele woorden en titels mogelijk en nodig, om ons op weg te zetten.

Voor dit beeld van ‘lam Gods’ heeft de evangelist zich laten inspireren door teksten uit het Oude Testament. Zo spreekt de profeet Jesaja in een tekst over een rechtvaardig mens, die een harde dood moet sterven. Jesaja beschrijft die man als een ‘lam dat naar de slachtbank wordt geleid’. Op een andere plaats wordt zeer speciaal over een lam gesproken, nl bij het paasfeest. Bij elk paasfeest moesten de Joden een lam eten. Dat was een verwijzing naar de verre tijd als hun voorouders in Egypte verdrukt werden. Die waren Egypte ontvlucht nadat zij een lam hadden gegeten, dat op een heel bijzondere wijze was geslacht. Het paaslam was zo een teken van bevrijding geworden, een teken ook dat God met hen was.

Is Jezus ook zelf zo niet gestorven op het kruis, als een soort offerlam? Johannes heeft zijn evangelie geschreven een hele tijd na de dood van Jezus. Hij was steeds meer bewust geworden dat die geweldige dood geen eindpunt was, want Jezus was uit de dood opgestaan. Zijn dood, hoe schandelijk en wreed ook, was een doorgang geworden om bij God te zijn en dan op een nieuwe manier, precies door de H. Geest bij de mensen aanwezig te zijn. De kracht van Jezus was met die dood niet gebroken, integendeel Hij mag en moet terecht ‘Zoon van God’ genoemd worden, zoals Johannes ook zegt.

Johannes laat zich leiden door beelden uit het verleden, door zijn eigen ervaring en geloof, en dat helpt hem de lezers van zijn evangelie vooruit te doen kijken. Zij moeten oog hebben voor wat hij verder in zijn evangelie schrijft en tegelijk ook kijken naar zichzelf en hun eigen leven. Jezus is immers het Lam Gods, dat de zonden van de wereld ‘wegneemt’. Dat wil niet zeggen dat er plots geen zonde of kwaad meer zal zijn. Het betekent dat Jezus door zijn leven en door zijn woord mensen wil helpen steeds weer de zonde te overstijgen en zo de wereld meer tot een wereld van God te maken. Wie ten volle bij Jezus aansluit door zijn levenswijze mag zich thuis weten in de liefde van God. Hij wordt zo iemand die met God het goede wil realiseren en bevestigen in deze wereld. Of om het met de woorden van Paulus in de eerste lezing te zeggen: zij zijn mensen die "geheiligd zijn in Christus Jezus, tot een heilig leven bestemd, samen met allen die allerwegen de naam aanroepen van Jezus Christus, hun Heer en de onze."

Bij elke eucharistieviering worden wij, als christenen, daar weer op aangesproken en kunnen wij dit bevestigen. Christus komt immers tot ons in de tekenen van het brood en wijn als het 'Lam Gods dat de zonden van de wereld wegneemt'. Drie maal vragen wij dit straks bij het zingen van het ‘Lam Gods’. Bij de communie beseffen wij niet waardig zijn om zo met Hem verbonden te zijn, maar er is zijn woord dat ons helpt sterk te zijn. Misschien kan deze herhaalde bede ons helpen wat meer vertrouwd te worden met de rijkdom van zijn persoon en ons zo steunen in een leven met en door Hem.

Mark De Caluwe o.p.