"Wanneer het kwaad goede mensen treft". Van wie die uitdrukking komt weet ik niet maar het is in elk geval mooi geformuleerd. Het gaat over de vragen die mensen zich stellen bij natuurrampen met tienduizenden slachtoffers zoals we het de voorbije weken hebben meegemaakt. Mensen die weinig hebben worden plots nog alles ontnomen. Of dichter bij huis. Een vader die gelaten vertelt dat zijn gehandicapt kind voor de 42ste keer moet geopereerd worden. Waarom moest hun dat overkomen? Als er een God is, waarom laat hij dat alles gebeuren? Wat is dat voor een God die zo met mensen omgaat? In die vragen komt een God naar voren die volstrekt willekeurig de ene mens laat leven en de andere laat sterven. God lijkt zo wel op een poppenspeler die zijn poppen – en dat zijn wij – aan touwtjes heeft. Wat zij doen of niet, wat zij allemaal mee moeten maken bepaalt hij. Er is geen lijn in te trekken.

In de Bijbel vind je echter geen grond voor zulk een godsbeeld. Integendeel, God presenteert zich als een vader of moeder, die zijn kinderen als zelfstandige mensen behandelt. Hij of zij heeft hen verantwoordelijk gemaakt voor hun eigen daden en beslissingen. In naam van God zegt Mozes het zo: Ik houd u vandaag zegen en vloek voor. Je zult gezegend zijn, het zal goed met je gaan als je mijn leefregels om goed en rechtvaardig met elkaar te leven, navolgt. Maar het zal slecht met je aflopen als je die tips in de wind slaat. Bijvoorbeeld als je niet voor mij, de God van leven, kiest maar voor andere goden. De god van de oorlog bijvoorbeeld, of van de dood, van de macht, van de hebzucht. Als je kiest voor al die goden die niet gericht zijn op het welzijn van mensen. En Mozes voegt er aan toe: prent die leefregels van God in je hart, in je ziel, bind ze als een teken op je hand en draag ze als een band om je voorhoofd. Daarmee wordt verwezen naar het gebruik bij de gelovige Joden om bij hun gebed gebedsriemen te binden rond hun hoofd en de linkerarm, de zogenaamde tefillien. Deze tefillien bestaan uit twee holle blokjes met daarin stukjes perkament waarop woorden uit de Bijbel staan geschreven. De blokjes worden met riemen rond het hoofd en de linkerarm gebonden.

De woorden van Mozes worden dus heel letterlijk genomen Je kunt het vergelijken met wat wij doen als we iets niet mogen vergeten. Wij plakken een briefje op de koelkast, op ons bureau of op de computer waarop staat wat we moeten doen. Soms schrijven we iets in de palm van ons hand om het maar niet te vergeten.

Jezus legde de woorden van Mozes verder uit. Het loopt maar goed af als je de weg van de Vader wilt volgen. Dan zul je gerechtvaardigd worden. Jezus illustreert zijn boodschap met een voorbeeld. Het gaat over twee mensen die allebei een huis bouwen, die aan hun toekomst werken. De een bouwt zijn huis op de rots, hij leeft volgens de voorschriften van God. Als je zo werkt aan je toekomst voor jou en voor anderen, dan zul je slagen. Maar er zijn er ook die hun huis bouwen op het zand. Die baseren hun toekomst niet op de leefregels van God maar op hun eigen gelijk, eigen waan of eigen voordeel. Met zo'huis, met de toekomst van zo een mens loopt het slecht af. Het is als het ware op zand gebouwd. Een flinke storm of een hevige regenbui en het is weg. Jezus zei: kies voor het eerste, kies voor de weg van God. Ik ben daarbij uw voorbeeld.

In zijn brief aan de Romeinen zegt Paulus dat, als je Jezus wilt volgen, je niet slaafs alle regeltjes moet volgen. Jezus volgen, Gods weg doen houdt meer in dan roepen: ik ben de beste en ik doe wat ik moet doen. Gods weg houdt meer in. Het betekent leven als Jezus. Dan neem ik het op voor wie in de knel zit. Voor wie honger heeft ver weg of dichtbij, onderdrukt wordt in een ver land. Volgens Paulus is ons geloof een doe-geloof. Het speelt zich af alle dagen van de week. Pas als je bij wijze van spreken werk maakt van alle briefjes op de koelkast, het bureau of de computer, mag je jezelf rechtvaardig noemen, een betrouwbaar mens. Dan heb je toekomst en zul je lang leven.

Maar wat hebben al die mensen die onbarmhartig vroeg sterven of moeten lijden aan al deze woorden? Voorzichtig zeg ik: helemaal niets. God is niet uit op het leed of zelfs de dood van goede mensen. Het overgrote deel van al het leed op aarde wordt veroorzaakt door andere mensen, die oorlog voeren, te snel rijden of uit zijn op eigen voordeel. En de rest is stom, heel stom toeval. God is dan als die bezorgde vader of moeder die hun kind dat groot en volwassen tegenslag heeft, in dit leven toch nabij willen zijn. En dat gebeurt door ons, mensen. Wij die Gods weg willen volgen met zijn leefregels om goed en rechtvaardig met elkaar om te gaan. Wij omringen al mensen in hun verdriet met onze liefde, zorg en troost. Wij spannen ons in om hen weer een toekomst te bieden.

Dat alles leren wij vandaag door de woorden van Mozes en Jezus. We schrijven ze op briefjes om het niet te vergeten, maar prenten de woorden vooral in ons hart om mensen naar Gods hart te worden. Om mensen te worden die toekomst hebben in Gods naam!

Wim Schreyen o.p.